Hoe wij stemgedrag vergelijken met verkiezingsbeloften

1. Wat doet deze site?

Deze site helpt u om stemgedrag in de Haagse gemeenteraad te vergelijken met wat partijen eerder in hun verkiezingsprogramma hebben beloofd. De analyse-eenheid is steeds een motie: een concreet voorstel waar de raad over stemt.

De kernvraag is of een partij bij zo'n voorstel stemt in lijn met haar eigen programma, daar juist van afwijkt, of dat de beschikbare informatie daar geen duidelijk antwoord op geeft.

2. Wat is een motie?

Een motie is een uitspraak of verzoek van de gemeenteraad aan het college van burgemeester en wethouders. Via een motie kan de raad bijvoorbeeld vragen om beleid aan te passen, een project te versnellen, extra onderzoek te doen of juist ergens van af te zien.

Voor deze site gebruiken wij moties uit het Raadsinformatiesysteem (RIS) van Den Haag, omdat dat de officiele bron is voor vergaderstukken, teksten en stemmingen.

3. De vier oordelen

Consistent betekent dat een partij stemt in lijn met een duidelijk en relevant standpunt uit haar verkiezingsprogramma. Er is dan een herkenbare verbinding tussen wat de partij eerder heeft beloofd en hoe zij bij de motie heeft gestemd.

Inconsistent betekent dat een partij stemt tegen een duidelijk en relevant standpunt uit haar verkiezingsprogramma. Er is dan sprake van een aantoonbare spanning tussen belofte en stemgedrag.

Neutraal betekent dat de motie vooral gaat over een universeel belang, zoals snelheid, veiligheid of betere dienstverlening, terwijl het verkiezingsprogramma van de partij daar geen specifiek eigen standpunt over bevat. Zo'n stemming zegt dan weinig over beloftetrouw.

Onbekend betekent dat de bedoeling van de motie onduidelijk is, of dat het verkiezingsprogramma niets bevat dat duidelijk genoeg op deze specifieke motie aansluit. In dat geval trekken wij geen harde conclusie.

4. Het scope-matchingprincipe

Een algemeen standpunt uit een verkiezingsprogramma is niet automatisch bewijs voor een specifieke motie. Als een partij schrijft dat zij betere fietspaden wil, betekent dat nog niet vanzelf dat elke motie over elk fietspad op elke straat onder dat standpunt valt.

Wij kijken daarom steeds of het onderwerp, de context en het doel van de motie echt overeenkomen met het programma. Alleen als een claim specifiek genoeg aansluit op precies deze motie, telt die mee als relevante onderbouwing.

5. Universele belangen en het neutraal-oordeel

Sommige moties gaan vooral over belangen die bijna iedere partij in beginsel aantrekkelijk vindt. Denk aan het versnellen van lopende processen, het verbeteren van bestuurlijke efficiency, betere dienstverlening aan inwoners, kostenbesparing zonder kwaliteitsverlies, meer transparantie en veiligheid.

Als een partijprogramma geen duidelijke eigen positie voor of tegen zo'n motie bevat, dan krijgt de analyse het oordeel neutraal. Dat betekent niet dat de motie onbelangrijk is, maar wel dat het stemgedrag op zichzelf weinig zegt over de vraag of een partij haar verkiezingsbeloften nakomt.

6. Confidence-score

Bij iedere analyse hoort een confidence-score tussen 0 en 1. Die score geeft aan hoeveel vertrouwen het systeem zelf heeft in de kwaliteit van de koppeling tussen motie, programma en oordeel.

Analyses onder 0.75 gaan eerst naar redactionele review voordat zij worden gepubliceerd.

7. Regeerperioden - waarom scheiden wij 2022-2026 en 2026-2030?

Wij tonen de periode 2022-2026 en de periode 2026-2030 gescheiden, omdat coalitie- en oppositiepartijen in de praktijk een andere rol hebben. Als u die periodes door elkaar zou laten lopen, ontstaat een misleidend beeld van hoe partijen zich gedragen en hoe scores moeten worden gelezen.

Daar komt bij dat de coalitiesamenstelling binnen de Haagse periode 2022-2026 al veranderde. Het eerste college liep van 27 september 2022 tot en met 30 juni 2023. Daarna volgde op 11 oktober 2023 een nieuw college met een andere samenstelling.

8. Afsplitsers

Soms splitst een raadslid zich af van de fractie waarvoor hij of zij oorspronkelijk is gekozen. Op deze site wordt zo'n raadslid nog steeds onder de originele partij weergegeven, met een asterisk (*).

De reden is eenvoudig: voor de consistentieanalyse is het verkiezingsprogramma van de oorspronkelijke partij het relevante uitgangspunt.

9. Beperkingen van de methode

Deze methode helpt om patronen zichtbaar te maken, maar is geen vervanging voor politieke duiding door journalisten, onderzoekers of kiezers zelf. AI kan fouten maken, zeker bij ingewikkelde moties of vaag geformuleerde teksten.

Daarnaast analyseren wij alleen moties waarbij een partijstem beschikbaar is, verschilt de kwaliteit van verkiezingsprogramma's per partij, herkennen wij strategische onthoudingen niet goed en is de confidence-score een zelfgerapporteerde inschatting van het systeem.

10. Hoe vaak worden data vernieuwd?

Nieuwe moties worden wekelijks toegevoegd. Nieuwe analyses volgen in principe binnen 48 uur nadat een motie is opgenomen, tenzij een redactionele controle langer nodig heeft.

11. Hoe werken raadslid-scores?

Op profielpagina’s van raadsleden tonen wij twee verschillende maten. De consistentiescore meet of een raadslid bij inhoudelijk beoordeelde moties voor of tegen stemde op een manier die past bij het verkiezingsprogramma van de partij waarmee dat raadslid in de gekozen periode is gekoppeld.

De partijloyaliteit meet iets anders: het aandeel vergelijkbare voor- en tegenstemmen waarbij het raadslid gelijk stemde aan de uiteindelijke fractiestem zoals die in het RIS staat geregistreerd. Onthoudingen en afwezigheid tellen daarvoor niet mee.

Op het tabblad “Per onderwerp” tonen wij alleen de consistentiescore. Die themabalken zeggen dus niets over aanwezigheid of fractiediscipline, maar alleen over de inhoudelijke lijn ten opzichte van het partijprogramma.

Een raadslid wordt op deze site niet vergeleken met een persoonlijk verkiezingsprogramma of losse mediacitaten. De inhoudelijke maatstaf blijft steeds het partijprogramma dat ook voor de partijanalyse is gebruikt.

12. Persoonsgegevens & bronvermelding

Check je bestuurder toont publiek beschikbare informatie over leden van de Haagse gemeenteraad. Alle gegevens worden uitsluitend gecompileerd uit officiele, openbare bronnen.

• Raadsinformatiesysteem (Notubiz): stemgedrag, vergaderingen en fractielidmaatschap.
• Raadsinformatie.nl: ledenlijst gemeenteraad, profielpagina’s en functies.
• denhaag.nl: aanvullende profielinformatie waar die publiek staat gepubliceerd.

Raadsleden zijn publieke functionarissen. Hun stemgedrag in de gemeenteraad is openbaar. Wij verzamelen geen privegegevens, maar alleen informatie die al via officiele kanalen zichtbaar is gemaakt.

Op de profielpagina van elk raadslid worden de gebruikte bronnen vermeld, inclusief links naar gearchiveerde versies van bronpagina’s als die beschikbaar zijn.

Waar mogelijk archiveren wij bronpagina’s via de Wayback Machine, zodat later controleerbaar blijft welke publieke informatie op het moment van inlezen beschikbaar was.